Het is alweer een paar jaar geleden. Ik draaide mee tijdens de oogst van een familiebedrijf in Chassagne-Montrachet. Eerst was ik nogal sceptisch over het gebruik van hout bij wijn. Dat masseerde de familie in de Bourgogne er langzaam maar zeker uit. Onderdeel van die behandeling was een bezoekje aan een ambachtelijke kuiperij. De eigenaresse van het wijnbedrijf nam mij mee naar tonnellerie François Frères in het dorpje Saint Romain.
Bruno Suter
Een kuiperij is een bedrijf dat houten wijnvaten maakt. De Fransen noemen het een tonnellerie. We werden hartelijk ontvangen door meneer en mevrouw Frères. Een wijnboer koestert de relatie met zijn tonnelier. Samen zoeken zij uit welke vaten het best bij welk type wijnen passen. Noem dat maar gerust een wetenschap op zich. Bij de gemiddelde wijnboer in de Bourgogne staan er al snel zo’n 150 wijnvaten in de kelder. Elk jaar vervangt hij daarvan ongeveer 25% door nieuwe.
Langetermijn relaties zijn een voorwaarde. Mevrouw Frères sommeerde mij in niet mis te verstane bewoordingen dat ik er goed aan deed vaten van Francois Frères te gaan gebruiken voor mijn toekomstige Zeeuwse wijnen. Er komt trouwens heel wat kijken bij de vervaardiging van een wijnvat. De tonneliers gebruiken hiervoor eikenhout van gemiddeld 250 jaar oude bomen uit centraal Frankrijk. Al bij de kap controleren zij het hout zorgvuldig.
Een boom komt niet door de keuring als hij ook maar één knoest, scheur, kromming of barst heeft. Na het zagen, legt de tonnelier de latten nog eens 2 jaar buiten op pallets. Een natuurlijke schimmel tast het hout dan aan. Die breekt de meest agressieve tannines (die voor het droogtrekkende gevoel in je mond zorgen) af. Daarna maken zij er pas een wijnvat van. De tonnelier zet dan ongeveer 25 latten in een cirkel en laat er 2 ringen omheen vallen.
Om de bolling in het toekomstige vat te krijgen legt hij deze een poosje over een soort vuurkorf. De warmte zorgt ervoor dat het hout gaat buigen. Een 2e vuurkorf zorgt daarna aan de binnenkant van het vat voor de toasting. Afhankelijk van de wensen van de klant geeft de toasting meer of minder smaak aan de wijn mee. Hierbij moet je denken aan aroma’s van vanille, eiken, kokos en rook. Vroeger waren er pakweg 30.000 hamerslagen nodig om een wijnvat te maken. Dat is nu anders.
De tonneliers gebruiken hiervoor eikenhout van gemiddeld 250 jaar oude bomen uit centraal Frankrijk.
Dankzij de introductie van de pers zijn er nu nog ‘maar’ zo’n 3.000 hamerslagen nodig. Dat betekent dat de gemiddelde kuiper toch nog steeds een flink uit de kluiten gewassen kerel is. Al dit handwerk zorgt ervoor dat er een fors prijskaartje aan een wijnvat hangt. De bedragen schommelen rond de € 800. Het bezoek aan de kuiperij was voor mij een superervaring. Niet zo gek ver bij mijn wijndomein vandaan, bestond er ooit ook zo’n kuiperstraditie. In Middelburg.
In de Zeeuwse hoofdstad maakte men volop kuipen en vaten. Middelburg fungeerde in de 17e en 18e eeuw als tussenstation voor wijnen uit de Gascogne, de Bordeaux en de Rijn. De wijnen waren onderweg naar Groot-Brittannië en werden natuurlijk vervoerd in een wijnvat. De Kuiperspoort in Middelburg herinnert aan die tijd. Het pittoreske smalle straatje is steevast onderdeel van een toeristisch bezoekje aan Middelburg.
De instructies van mevrouw Frères vertaalden zich nog niet in de aanschaf van nieuwe vaten voor Wijndomein De Boe. Ik nam wel de gebruikte vaten van het bedrijf in de Bourgogne over. Dit geweldige wijnjaar zorgde ervoor dat een aantal blauwe druiven voldoende rijp werden om er een rode wijn van te maken. Tenminste, de nieuwe spruit in het assortiment doorstaat op dit moment de malolactische omzetting in het vat. Dat is natuurlijk een vat van Francois Frères. Dat kan niet missen!
Bruno Suter
Bruno is landbouwingenieur. Hij studeerde aan de landbouwuniversiteiten van Wageningen en Bordeaux. Aan de Franse universiteit deed hij wetenschappelijk onderzoek naar de invloed van het klimaat op het waterpotentieel in de wijnstok. Later deed hij praktijkervaring op bij wijndomeinen in Duitsland, Engeland en Frankrijk. Nu runt hij in Zeeland een wijndomein van meer dan 6 hectare.
Bruno schrijft columns over de belevenissen en ontdekkingen van de nieuwe generatie wijnboeren.
Onze columnisten zijn geen spreekbuis van dit online domein van de Nederlandse wijn en geven hun eigen mening. Zij delen persoonlijke verhalen over het maken, schenken en verkopen van wijn van eigen bodem.
