Op zaterdag neem ik bezoekersgroepen op sleeptouw door de wijngaard en de wijnmakerij. Dat doe ik met veel plezier. Ik geniet ervan om te vertellen over mijn werk. Mijn verhaal roept vaak vragen op. Daar ben ik blij mee, want die vragen van onze bezoekers geven mij een inkijkje in de belevingswereld van onze bezoekers. Zo leer ik mijn verhaal gaandeweg steeds beter op hen af te stemmen. Een van die vragen gaat over de aanwezigheid van kalk in de bodem.
Bruno Suter
Voordat ik daar verder op in ga, moet ik eerst een opmerking maken over het ontstaan van wijngebieden. Er was een tijd dat mensen leefden van de jacht en het verzamelen van alles wat eetbaar is. Daarna kwamen de eerste boeren. Zij stonden voor een flinke uitdaging. De bodem was vaak nogal steenachtig en glooiend. Piepers en sla deden het op een vlak stuk grond prima, maar op een hellende strook met veel kurkdroge grond en stenen kwamen ze niet uit de verf.
Wat moest een boer met zo’n tweederangs stuk grond beginnen? Hij zette taaie planten op deze beroerde bodem. Denk aan de druif, de jeneverbes en de olijf. Soms was de bodem niet te droog, maar juist te nat. Grote delen van de Bordeaux waren pakweg 400 jaar geleden nog moeras. Nederlandse polderexperts zorgden voor de drooglegging. De bodem was eerst vanuit agronomisch perspectief niets waard, maar bleek later zelfs ‘essentieel voor superieure wijnbouw’. Die nieuwe waardering van tweederangs grond fascineert mij mateloos.
Terug naar de vraag over kalk. Op zichzelf kun je kalk moeilijk direct linken aan de kwaliteit van wijn. Indirect daarentegen zeker wel. Van een bodem zijn namelijk de waterhuishouding en de nutriëntenstatus (beschikbaarheid van voeding) de belangrijkste factoren die van invloed zijn op wijnkwaliteit. Wat blijkt? De bodems van wijngebieden met een goede waterhuishouding en nutriëntenstatus bevatten veel kalk(-steen).
Kalk kun je moeilijk direct linken aan de kwaliteit van wijn.
Dat verklaart dat het verhaal over kalk een eigen leven ging leiden. Waar ik graag de vinger bij leg is het begrip waterhuishouding. In de bodem van de wijngaard is dat misschien wel de belangrijkste factor voor het maken van goede wijnen. Ik breek daar in ieder geval graag een lans voor. Het is wat lastiger te verkopen dan een lyrisch marketingverhaal over de bodem, maar laat ik een poging wagen. Als voorbeeld noem ik de ‘Hollandse waterbom’.
In de jaren ’80 kwam de tomaat uit de kas op de markt. Telers in de kas ontdekten dat de tomaat door de aanvoer van water groter werd. Niet onbelangrijk als je afnemers een prijs per kilo betalen. Dat principe kun je ook toepassen op de wijndruif. Als hij makkelijk bij water kan komen, dan krijg je grote druiven maar verdunde wijn. Er kan ook te weinig water zijn. Dan klapt de plant dicht en functioneert hij niet meer. Tussen die twee uitersten zit een enorm grijs gebied. Daarvoor hoef ik het klimaattype en druiftype nog niet eens mee te nemen.
Vanuit dit perspectief begrijp je dat het er niet om gaat dat er kalk in de bodem zit, maar meer hoe water zich in de bodem gedraagt in relatie tot de wijnrank en het klimaat waar deze in groeit. Het komt dan ook niet als verrassing dat veel enorm goede wijnen niet enkel en alleen van kalk(-houdende) bodems komen, denk aan de volgende vrijwel kalkloze beroemde wijngebieden: de Médoc in de Bordeaux, Lodi in Californie, Maipo in Chili en delen van de Elzas.
Ik merk dus op dat vaak gevraagd wordt naar de minerale aspecten van de bodem. Hoeveel kalk zit erin, zijn er kiezels, zit er genoeg voeding. Dat is begrijpelijk, maar wat ik graag wil meegeven is dat de eigenschap die er eigenlijk het meeste toe doet waterhuishouding is. Ik zou zeggen, vraag er naar bij de wijnboer, die zal een interessant antwoord voor je hebben klaarliggen.
Bruno Suter
Bruno is landbouwingenieur. Hij studeerde aan de landbouwuniversiteiten van Wageningen en Bordeaux. Aan de Franse universiteit deed hij wetenschappelijk onderzoek naar de invloed van het klimaat op het waterpotentieel in de wijnstok. Later deed hij praktijkervaring op bij wijndomeinen in Duitsland, Engeland en Frankrijk. Nu runt hij in Zeeland een wijndomein van meer dan 6 hectare.
Bruno schrijft columns over de belevenissen en ontdekkingen van de nieuwe generatie wijnboeren.
Onze columnisten zijn geen spreekbuis van dit online domein van de Nederlandse wijn en geven hun eigen mening. Zij delen persoonlijke verhalen over het maken, schenken en verkopen van wijn van eigen bodem.
